Η Μέθοδος του «Κρυμμένου Θησαυρού»: Όταν η Ρύθμιση Έρχεται Πριν από τη Μάθηση

Ένα από τα πιο συχνά λάθη που κάνουμε ως ενήλικες είναι να ζητάμε από ένα παιδί να συγκεντρωθεί, να επικοινωνήσει ή να συνεργαστεί πριν το νευρικό του σύστημα να είναι έτοιμο. Είναι σαν να ζητάμε από κάποιον να λύσει μαθηματικά ενώ βρίσκεται πάνω στο πιο τρομακτικό roller coaster της ζωής του. Το πρόβλημα δεν είναι ότι δεν θέλει. Το πρόβλημα είναι ότι εκείνη τη στιγμή ο εγκέφαλός του ασχολείται με κάτι πολύ πιο σημαντικό: να νιώσει ασφαλής.

Στα παιδιά με αυτισμό, η αισθητηριακή επεξεργασία συχνά λειτουργεί διαφορετικά. Ένα φως που για εμάς είναι αδιάφορο, ένας ήχος που σπάνια τον προσέχουμε ή ακόμη και η κίνηση ενός ανθρώπου μέσα στο δωμάτιο μπορεί να γίνεται αντιληπτή ως έντονη ή απειλητική πληροφορία. Όταν συμβεί αυτό, ο εγκέφαλος στρέφει όλη την προσοχή του στην προστασία και όχι στη μάθηση. Η προσοχή, η επικοινωνία, η επίλυση προβλημάτων και η κοινωνική αλληλεπίδραση περνούν προσωρινά σε δεύτερη μοίρα.

Γι' αυτό στη θεραπεία ο στόχος δεν είναι πάντα να κάνουμε το παιδί να «συνεργαστεί». Ο πρώτος στόχος είναι να το βοηθήσουμε να ρυθμιστεί.

Από αυτή τη φιλοσοφία γεννήθηκε μια δραστηριότητα που χρησιμοποιώ πολύ συχνά και που ονομάζω:

Sensory Treasure Quest – Το Κυνήγι του Αισθητηριακού Θησαυρού

Η ιδέα είναι απλή. Μικρές χάντρες, αντικείμενα ή «θησαυροί» κρύβονται στρατηγικά μέσα στον χώρο θεραπείας. Κάποιες βρίσκονται χαμηλά, άλλες ψηλά, άλλες πίσω από εμπόδια και άλλες καμουφλαρισμένες ώστε να μη φαίνονται αμέσως.

Το παιδί δεν καλείται να κάνει «θεραπεία».

Καλείται να βρει έναν θησαυρό.

Και εδώ βρίσκεται όλη η μαγεία.

Ενώ το παιδί ψάχνει, στην πραγματικότητα εξασκεί δεξιότητες που δύσκολα θα δούλευε αν του ζητούσαμε να καθίσει σε ένα τραπέζι.

Αναγκάζεται να παρατηρεί το περιβάλλον του, να σκανάρει οπτικά τον χώρο, να ξεχωρίζει σημαντικές πληροφορίες μέσα από πολλές άλλες. Σκύβει, τεντώνεται, φτάνει ψηλά, περπατά σε διαφορετικές επιφάνειες, αλλάζει θέσεις σώματος και σχεδιάζει τις κινήσεις του χωρίς καν να το καταλαβαίνει.

Με άλλα λόγια, το σώμα και ο εγκέφαλος συνεργάζονται συνεχώς.

Γιατί λειτουργεί τόσο καλά;

Γιατί το παιχνίδι μειώνει την αίσθηση απαίτησης.

Αν πούμε σε ένα παιδί:

"Έλα να δουλέψουμε οπτική διάκριση, οπτική σάρωση και κινητικό σχεδιασμό"

είναι σχεδόν βέβαιο ότι θα μας κοιτάξει σαν να του ζητήσαμε να υπολογίσει τον πληθωρισμό της Ευρωζώνης.

Αν όμως πούμε:

"Νομίζω ότι ξέχασα πέντε μαγικές χάντρες μέσα στο δωμάτιο. Μπορείς να με βοηθήσεις να τις βρω;"

η ιστορία αλλάζει εντελώς.

Το παιδί γίνεται εξερευνητής.

Και όταν το παιδί γίνεται εξερευνητής, ο εγκέφαλος ενεργοποιεί την περιέργεια αντί για την άμυνα.

Σε ποια παιδιά είναι ιδιαίτερα αποτελεσματική;

Η δραστηριότητα φαίνεται να λειτουργεί εξαιρετικά σε:

• παιδιά με αυτισμό και αισθητηριακές δυσκολίες
• παιδιά με προφίλ PDA που αντιδρούν στις άμεσες απαιτήσεις
• παιδιά με ΔΕΠΥ που μαθαίνουν καλύτερα μέσω της κίνησης
• παιδιά που αποφεύγουν τις επιτραπέζιες δραστηριότητες
• παιδιά που δυσκολεύονται να οργανώσουν το σώμα και την προσοχή τους

Το πιο ενδιαφέρον όμως είναι ότι πολλές φορές βοηθά ακόμη και τα παιδιά που φτάνουν στη θεραπεία λέγοντας με κάθε τρόπο: «Δεν θέλω να είμαι εδώ».

Και κάπου εκεί θυμόμαστε ένα βασικό νευροεπιστημονικό αξίωμα:

Η σύνδεση προηγείται της μάθησης και η ρύθμιση προηγείται της συμμετοχής.

Όταν το νευρικό σύστημα νιώσει ασφάλεια, ο εγκέφαλος σταματά να αμύνεται και αρχίζει να εξερευνά. Και όταν ένα παιδί αρχίσει να εξερευνά, τότε ξεκινά η πραγματική θεραπεία.