Σήμερα ο Σάμι έφτασε στη συνεδρία εμφανώς απορρυθμισμένος. Μπήκε στο δωμάτιο καλύπτοντας τα μάτια και τα αυτιά του, παράγοντας επαναλαμβανόμενους ήχους με το στόμα και αποφεύγοντας κάθε μορφή αλληλεπίδρασης. Η στάση του σώματός του ήταν κλειστή, με έντονη κινητική ανησυχία, σαν να προσπαθούσε να «χαμηλώσει» τον κόσμο γύρω του. Η εικόνα αυτή φαίνεται να συνδέεται άμεσα με όσα είχαν προηγηθεί στο σχολείο: μια ξαφνική αλλαγή στο μενού (από fish and chips σε chicken και chips) τον οδήγησε στο να μην φάει καθόλου, αφήνοντας το νευρικό του σύστημα πιο ευάλωτο και σε κατάσταση υπερδιέγερσης. Όταν του ζητήθηκε να πει τι θέλει, απάντησε άμεσα «Phone», αναζητώντας ένα γνώριμο και προβλέψιμο ερέθισμα που θα τον βοηθούσε να ρυθμιστεί.

Ξεκινήσαμε μειώνοντας τις απαιτήσεις και προσφέροντας απλές, δομημένες δραστηριότητες (matching, fine motor tasks), συνδυασμένες με κινητικά διαλείμματα (κούνια, σκαρφάλωμα), ώστε να δοθεί στο σώμα του η απαραίτητη ιδιοδεκτική και αιθουσαία πληροφορία για ρύθμιση. Παράλληλα, στο σχολείο είχαν ήδη γίνει προσαρμογές με στόχο τη μείωση των αισθητηριακών ερεθισμάτων, με τον Σάμι να παραμένει στην τάξη αντί για τον πιο φορτισμένο χώρο του διαλείμματος. Ωστόσο, ακόμη και εκεί, κατά την παρατήρηση, φαινόταν ότι οι επαναλαμβανόμενες κινήσεις και οι ήχοι τον αποσπούσαν από το φαγητό και τον κρατούσαν «εγκλωβισμένο» σε έναν κύκλο αυτορρύθμισης.

Το σημείο καμπής προέκυψε με τη χρήση της reciprocal imitation. Αντί να προσπαθήσω να σταματήσω τις συμπεριφορές του, άρχισα να τον μιμούμαι — τους ήχους, το ρυθμό, τις κινήσεις του σώματος. Στην αρχή, ο Σάμι συνέχισε να καλύπτει τα μάτια και τα αυτιά του, όμως σταδιακά, μέσα από αυτή τη «νευρωνική αντανάκλαση», άρχισε να μειώνεται η αίσθηση απειλής. Τα χέρια του απομακρύνθηκαν για λίγα δευτερόλεπτα… μετά για περισσότερα. Οι κινήσεις του έγιναν λιγότερο έντονες και πιο οργανωμένες. Σαν το νευρικό του σύστημα να αναγνώρισε ότι δεν χρειάζεται πλέον να προστατεύεται στον ίδιο βαθμό. Εκεί έγινε η μετάβαση: όταν τον προσκάλεσα να με μιμηθεί, ανταποκρίθηκε. Από την αποφυγή περάσαμε στην κοινή προσοχή και από την απομόνωση στη σχέση.

Αντί να προσπαθήσω να σταματήσω τις συμπεριφορές του, άρχισα να τον μιμούμαι — τους ήχους, το ρυθμό, τις κινήσεις του σώματος.

Κλείσαμε τη συνεδρία με μουσική — το αγαπημένο του “Don’t worry”. Οι προηγούμενοι άναρχοι ήχοι ενσωματώθηκαν σε τραγούδι, αποκτώντας ρυθμό, δομή και κοινωνικό νόημα. Ο Σάμι δεν «συνεργάστηκε» επειδή πιέστηκε — ρυθμίστηκε επειδή πρώτα κάποιος τον συνάντησε εκεί που βρισκόταν. Και τελικά, αυτό είναι ίσως το πιο σημαντικό: πίσω από κάθε «δεν θέλω», υπάρχει ένα νευρικό σύστημα που προσπαθεί να νιώσει ασφάλεια. Όταν η ασφάλεια (safe space) δημιουργηθεί, τότε ανοίγει ο δρόμος για σύνδεση, συμμετοχή και μάθηση.