Κατά τη διάρκεια των διδακτορικών μου σπουδών στο Roehampton University, παρακολούθησα μια διάλεξη από μέλος του Τμήματος Ψυχολογίας. Πηγαίνοντας εκεί, περίμενα να ακούσω κάτι ενδιαφέρον, να κρατήσω μερικές σημειώσεις και να συνεχίσω την ημέρα μου όπως συνήθως. Αντ' αυτού, βγήκα από την αίθουσα με ένα σημειωματάριο γεμάτο σκέψεις και με αρκετό "υλικό για προβληματισμό", το οποίο σήμερα θέλω να μοιραστώ μαζί σας.

Οι περισσότεροι από εμάς μεγαλώσαμε ακούγοντας ότι το σημαντικό είναι να είμαστε «καλοί μαθητές». Να διαβάζουμε, να περνάμε εξετάσεις, να παίρνουμε πτυχία και καλούς βαθμούς. Και φυσικά, όλα αυτά έχουν αξία. Όμως η ζωή, όπως όλοι ανακαλύπτουμε κάποια στιγμή, δεν εξετάζει μόνο μαθηματικά και ορθογραφία!

Σύμφωνα με όσα συζητήθηκαν στη διάλεξη, υπάρχουν τέσσερις σημαντικές μορφές νοημοσύνης που επηρεάζουν τη ζωή μας:

1. IQ (Intelligence Quotient)

Το γνωστό σε όλους μας IQ αφορά την ικανότητα κατανόησης, μάθησης, απομνημόνευσης και επίλυσης προβλημάτων. Είναι αυτό που συνήθως μετράνε τα τεστ νοημοσύνης και αυτό στο οποίο εστιάζει κατά κύριο λόγο το εκπαιδευτικό σύστημα.

Χρειάζεσαι IQ για να λύσεις μια εξίσωση, να μάθεις μια ξένη γλώσσα ή να θυμάσαι πού άφησες τα κλειδιά σου.

Βέβαια, όσοι είμαστε γονείς ξέρουμε ότι το τελευταίο δεν εγγυάται πάντα επιτυχία...

2. EQ (Emotional Quotient)

Το EQ αφορά τη συναισθηματική νοημοσύνη.

Είναι η ικανότητά μας να διαχειριζόμαστε τα συναισθήματά μας, να σεβόμαστε τους άλλους, να κρατάμε τις δεσμεύσεις μας, να είμαστε ειλικρινείς, υπεύθυνοι και ταπεινοί.

Με απλά λόγια, είναι αυτό που φαίνεται όταν τα πράγματα δεν πάνε όπως θέλαμε.

Είναι εύκολο να είσαι ευγενικός όταν όλα πηγαίνουν καλά. Η πραγματική δοκιμασία έρχεται όταν έχεις κοιμηθεί τέσσερις ώρες, έχει κολλήσει η κίνηση στην Εθνική Οδό, το παιδί δεν βρίσκει τα παπούτσια του και κάποιος σου στέλνει email με τη φράση «μία μικρή αλλαγή μόνο»...

Το EQ σχετίζεται περισσότερο με τον χαρακτήρα μας παρά με τις ακαδημαϊκές μας γνώσεις.

3. SQ (Social Quotient)

Το SQ αφορά την κοινωνική νοημοσύνη.

Είναι η ικανότητά μας να δημιουργούμε σχέσεις, φιλίες, επαγγελματικά δίκτυα και, κυρίως, να τα διατηρούμε με τον χρόνο.

Στην πράξη, δεν αρκεί να γνωρίζεις πολλούς ανθρώπους. Χρειάζεται να ξέρεις και πώς να τους κρατάς στη ζωή σου.

Έχω γνωρίσει ανθρώπους με εντυπωσιακά βιογραφικά που δυσκολεύονται να συνεργαστούν με άλλους. Από την άλλη, έχω συναντήσει ανθρώπους με μέτριους ή και με καθόλου ακαδημαϊκούς τίτλους που καταφέρνουν να εμπνέουν, να συνδέουν ανθρώπους και να δημιουργούν ευκαιρίες γύρω τους.

Πολύ συχνά βλέπουμε ανθρώπους με υψηλό EQ και SQ να προχωρούν επαγγελματικά και προσωπικά περισσότερο από άλλους με υψηλό IQ αλλά περιορισμένες κοινωνικές δεξιότητες.

Και τώρα το πιο ενδιαφέρον...

Ο ομιλητής παρουσίασε και μια τέταρτη διάσταση:

4. AQ (Adversity Quotient)

Το AQ είναι η ικανότητα να αντιμετωπίζεις τις δυσκολίες της ζωής χωρίς να καταρρέεις.

Είναι η ανθεκτικότητα.

Όλοι θα περάσουμε δύσκολες περιόδους. Απώλειες, αποτυχίες, απογοητεύσεις, προβλήματα υγείας, οικονομικές δυσκολίες, αβεβαιότητα.

Το ερώτημα δεν είναι αν θα υπάρξουν εμπόδια.

Το ερώτημα είναι:

Τι κάνουμε όταν πέσουμε;

Σταματάμε;

Κατηγορούμε τους πάντες γύρω μας;

Ή βρίσκουμε τρόπο να σηκωθούμε και να συνεχίσουμε;

Το AQ είναι εκείνο που καθορίζει ποιος θα παραμείνει όρθιος όταν φυσάει δυνατός άνεμος.

Και αν με ρωτάτε, ως επαγγελματίας υγείας αλλά και ως πατέρας πέντε παιδιών, αυτό είναι ίσως το πιο σημαντικό από όλα.

Ένα μήνυμα προς τους γονείς

Συχνά επενδύουμε τεράστια ενέργεια στις ακαδημαϊκές επιδόσεις των παιδιών μας.

«Τι βαθμό πήρες;»

«Έκανες τα μαθήματά σου;»

«Πέρασες το τεστ;»

Όλα αυτά είναι σημαντικά.

Αλλά εξίσου σημαντικό είναι να μάθουν να συνεργάζονται, να χάνουν, να προσπαθούν ξανά, να αναλαμβάνουν ευθύνες, να λερώνουν τα χέρια τους φυτεύοντας ένα λουλούδι, να αθλούνται, να δημιουργούν, να βοηθούν, να υπηρετούν.

Μην χρησιμοποιείτε το έργο ως τιμωρία.

Μην λέτε: «Αφού έκανες αταξία, τώρα θα καθαρίσεις το δωμάτιό σου!»

Έτσι το παιδί μαθαίνει ότι η εργασία είναι κάτι αρνητικό.

Η εργασία, η τέχνη, ο αθλητισμός και η συμμετοχή στην καθημερινή ζωή πρέπει να θεωρούνται κομμάτια της ανάπτυξης και όχι ποινές.

Το συμπέρασμα που κράτησα

Γυρίζοντας σπίτι εκείνη την ημέρα, ξανακοίταξα τις σημειώσεις μου και μία φράση ξεχώρισε:

«Μην προετοιμάζετε τον δρόμο για τα παιδιά σας. Προετοιμάστε τα παιδιά σας για τον δρόμο.»

Δεν μπορούμε να αφαιρέσουμε κάθε λακκούβα από τη διαδρομή τους.

Δεν μπορούμε να τους εξασφαλίσουμε ότι δεν θα πληγωθούν, δεν θα αποτύχουν ή δεν θα απογοητευτούν.

Μπορούμε όμως να τους δώσουμε τα εφόδια για να προχωρήσουν.

Να καλλιεργήσουμε το μυαλό τους (IQ).

Να ενισχύσουμε τον χαρακτήρα τους (EQ).

Να αναπτύξουμε τις σχέσεις τους (SQ).

Να χτίσουμε την ανθεκτικότητά τους (AQ).

Γιατί στο τέλος της ημέρας, η επιτυχία στη ζωή δεν μετριέται μόνο με πτυχία, βαθμούς και τίτλους.

Μετριέται και με το πόσο καλά αγαπάμε, συνεργαζόμαστε, επιμένουμε και σηκωνόμαστε ξανά όταν πέφτουμε.

Και αυτό, κατά τη γνώμη μου, είναι ένα μάθημα που αξίζει πολύ περισσότερο από οποιοδήποτε διαγώνισμα. 😊